Ομιλίες

Ομιλία του Elmar Brok (PPE-DE, Γερμανία),
Πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων, Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Τετάρτη 28 Σεπτεμβρίου 2005

Έναρξη των διαπραγματεύσεων με την Τουρκία - Πρόσθετο πρωτόκολλο στη συμφωνία σύνδεσης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και της Τουρκίας, μετά τη διεύρυνση



Elmar Brok (PPE-DE), εισηγητής. – (DE) Κύριε Πρόεδρε, κύριε Προεδρεύων του Συμβουλίου, κύριε Επίτροπε, κυρίες και κύριοι, το πρόσθετο πρωτόκολλο, όπως και ορισμένα άλλα θέματα που αφορούν την έναρξη διαπραγματεύσεων με την Τουρκία, αφορά ένα θέμα αρχής, δηλαδή αν μία υποψήφια χώρα είναι διατεθειμένη να δεχθεί όλα τα τμήματα αυτού του συνόλου, του οποίου θέλει να γίνει μέλος ή, με άλλα λόγια, αν αναγνωρίζει όλα τα κράτη μέλη.

Η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο τον περασμένο Δεκέμβριο πρόταση σύμφωνα με την οποία για την ώρα δεν χρειάζεται αναγνώριση βάσει του διεθνούς δικαίου, αλλά αρκεί η υπογραφή του πρόσθετου πρωτοκόλλου για την τελωνειακή ένωση της ΕΕ των 25 και της Κύπρου. Η Τουρκία εκπλήρωσε αυτήν την υποχρέωση, αλλά με μία μονομερή δήλωση που καθιστά την εφαρμογή του πρωτοκόλλου τουλάχιστον αμφίβολη. Το Συμβούλιο απάντησε με μία δήλωση ότι αυτό είναι απλά πολιτικά και νομικά άκυρο. Η επιτροπή μας όμως ζήτησε από τον κ. Επίτροπο στις 13 Σεπτεμβρίου προφορικά και στις 15 Σεπτεμβρίου γραπτά να μας προσφέρει τις καλές του υπηρεσίες, κι εκείνος μας το υποσχέθηκε. Μέχρι τώρα δεν έχουμε λάβει απάντηση στο ερώτημα αν η κυβέρνηση της Τουρκίας σκοπεύει να συμπεριλάβει αυτήν τη μονομερή δήλωση στη διαδικασία επικύρωσης στο τούρκικο κοινοβούλιο. Εάν και εφόσον αυτό συμπεριληφθεί στη διαδικασία επικύρωσης στο τουρκικό κοινοβούλιο και κατ’ αυτόν τον τρόπο παγιωθεί νομικά η μη εφαρμογή του από την Τουρκία, θα έχουμε πρόβλημα. Γι’ αυτό σας ζητώ να υποβάλετε πριν να γίνει η ψηφοφορία μας τη δήλωση που σας ζήτησε η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων, η οποία αναφέρεται στο κοινό ψήφισμα.

Θα πρέπει να καταστήσουμε σαφές ότι η Τουρκία είναι εκείνη που θέλει την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ότι εμείς δεν την παρακαλούμε να το κάνει. Μερικές φορές έχω την εντύπωση ότι συμβαίνει το αντίθετο. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η κοινή δήλωση που υποβλήθηκε από τις Ομάδες δίνει μεγάλη σημασία στην εφαρμογή του πρόσθετου πρωτοκόλλου. Για να αντιμετωπίσουμε αυτό το πρόβλημα, καλό θα ήταν να γίνουν οι διαπραγματεύσεις για την τελωνειακή ένωση το αργότερο το 2006 και να έχουν ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2006, προκειμένου να επιλυθεί γρήγορα το θέμα αυτό –που αφορά και την αναγνώριση της Κύπρου– και να μην διεξαγάγουμε τελικά διαπραγματεύσεις με την Τουρκία χωρίς την προοπτική επίλυσης αυτού του θεμελιώδους θέματος. Για τον λόγο αυτόν, κύριε Επίτροπε, κύριε Προεδρεύων του Συμβουλίου, συμφωνούμε μαζί σας ότι θα πρέπει να ζητήσουμε πάλι μελλοντικά τις καλές υπηρεσίες των Ηνωμένων Εθνών, έτσι ώστε να καταλήξουμε σε μία συνολική επίλυση του Κυπριακού.

Επιτρέψτε μου να κάνω μερικές προσωπικές παρατηρήσεις. Χθες, κάποιος με ρώτησε: Γιατί δεν αποτελεί θέμα συζήτησης το ότι στην Τουρκία σημειώνονται χιλιάδες περιπτώσεις βασανισμών, ενώ το ανεπίλυτο ζήτημα που αφορά έναν στρατηγό μπορεί να εμποδίσει να διεξαχθούν διαπραγματεύσεις με την Κροατία; Ομολογώ ότι δεν βρήκα καμία απάντηση γι’ αυτό. Θα πρέπει να είμαστε ειλικρινείς στον τρόπο που ασκούμε την πολιτική και να φροντίζουμε να μην χρησιμοποιούμε επιχειρήματα ως προφάσεις για τους υποκειμενικούς πολιτικούς μας στόχους, αλλά να δηλώσουμε με σαφήνεια και ειλικρίνεια την θέση μας στο εν λόγω ζήτημα. Ένας λόγος που το ψήφισμα που υπέβαλαν οι Ομάδες έχει μεγάλη σημασία, είναι ότι θα πρέπει επίσης να ξεκαθαρίσουμε πως ένα κριτήριο που πρέπει να πληρούται είναι η ικανότητα απορρόφησης νέων μελών από την Ευρωπαϊκή Ένωση –τόσο ως αυτοσκοπός, αλλά και επειδή θέτει το θέμα του τι είναι οικονομικά εφικτό, τι είναι εφαρμόσιμο στην πράξη και ποιες είναι οι δυνατότητες των θεσμικών οργάνων. Θα συνιστούσα στο Συμβούλιο και την Επιτροπή, αυτές τις εβδομάδες και μήνες, να καταβάλουν προσπάθειες κατά την περίοδο προβληματισμού για το Σύνταγμα με την ίδια συνέπεια που δείχνουν και για την ένταξη της Τουρκίας. Έτσι θα μπορούσαμε ίσως να προχωρήσουμε κάπως στο ζήτημα της ικανότητας απορρόφησης.

Ακόμη, πρέπει να φροντίσουμε να πούμε ως Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο –και αυτό διασαφηνίζεται στο ψήφισμα των Ομάδων– ότι οι προϋποθέσεις πληρούνται τυπικά –αυτό είναι διαφορετικό από τη διατύπωσή τους που αναφέρει ότι πληρούνται επαρκώς– και ότι τα θέματα των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, της μεταρρυθμιστικής διαδικασίας στην Τουρκία και της θρησκευτικής ελευθερίας διαδραματίζουν εδώ σπουδαίο ρόλο. Ο κ. Επίτροπος είχε αυτό το καλοκαίρι αλληλογραφία με τον Υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας σχετικά με τον νόμο περί ιδρυμάτων. Ο Υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας αρνήθηκε τις βελτιώσεις που πρότεινε ο κ. Επίτροπος και δήλωσε ότι τέτοια πράγματα είναι θέμα κοινοβουλίου, κι αυτό μπορεί να συμβεί μόνο μετά από τις 3 Οκτωβρίου. Τα θέματα του πλουραλισμού, της ανοχής και της θρησκευτικής ελευθερίας, καθώς και του δικαιώματος της ορθόδοξης Εκκλησίας να εκπαιδεύει τους ιερείς της, πράγμα που δεν μπορεί να κάνει από το 1971, είναι ουσιαστικά ζητήματα που σχετίζονται με τον τρόπο που βλέπει η Ευρωπαϊκή Ένωση τις αξίες της και πρέπει να παίξουν πρωτεύοντα ρόλο κατά τους πρώτους μήνες της διαπραγματευτικής διαδικασίας.

Θεωρώ ότι η ευρωπαϊκή προοπτική παίζει σημαντικό ρόλο σε αυτούς τους τομείς –αυτό ισχύει για την Τουρκία και για πολλές άλλες χώρες. Η ευρωπαϊκή προοπτική είναι ο καθοριστικός παράγοντας για την προώθηση της εσωτερικής μεταρρυθμιστικής διαδικασίας σε χώρες όπως εκείνες των Δυτικών Βαλκανίων, η Ουκρανία ή η Τουρκία. Γι’ αυτό δεν πρέπει ποτέ να τους κλείνουμε τις πόρτες. Όμως πρέπει επίσης να είμαστε ρεαλιστές και ανοιχτόμυαλοι όχι μόνο σε σχέση με τα αποτελέσματα που περιμένουμε από τις διαπραγματεύσεις, αλλά και σε σχέση με τους στόχους που επιδιώκουμε.

(Χειροκροτήματα)