Toespraken

Toespraak van de heer Hans-Gert Poettering,
Voorzitter van de EVP-ED-Fractie,
in het Europees Parlement
op dinsdag, 11 januari 2005

Grondwet voor Europa





Poettering (EVP-ED), namens de fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mevrouw de commissaris, geachte collega’s, wij hebben een lange weg afgelegd. Degenen die de beraadslagingen in het vorige Parlement hebben meegemaakt, zullen nog wel eens aan het debat terugdenken dat wij hier over het Verdrag van Nice hebben gevoerd. Velen van ons waren toentertijd niet tevreden en wij hebben gezegd dat ons definitieve standpunt over dat Verdrag afhankelijk zou zijn van de nieuwe hervormingsmethoden die er in de toekomst gehanteerd zouden worden en van de inhoud van de bijbehorende maatregelen.

Vandaag ligt het resultaat op tafel: het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor de Europese Unie. Toen wij in december 2000 over Nice debatteerden, waren de Midden-Europese landen Estland, Letland en Litouwen, Polen, Tsjecho-Slowakije (tegenwoordig de Tsjechische Republiek), Slowakije, Hongarije, Slovenië en ook Malta en Cyprus daar nog niet bij. Het is dan ook uitermate verheugend dat onze collega’s uit die landen, met name uit de voormalige communistische landen van Europa, vandaag - de dag dat wij over de Grondwet discussiëren - wel aanwezig zijn. Ik beschouw dat als een geweldig symbool voor onze gemeenschappelijke toekomst op het Europese continent.

Ik wil onze collega’s Richard Corbett en Íñigo Méndez de Vigo van harte bedanken voor het uitstekende werk dat zij samen met de Commissie constitutionele zaken hebben verricht. Mijn dank strekt zich ook uit tot iedereen die aan dit resultaat heeft meegewerkt. Ik wil vandaag ook de voorzitter van de Conventie, Valéry Giscard d’Estaing, voor zijn inspanningen bedanken. Die inspanningen zijn zo nu en dan aan kritiek onderhevig geweest, maar als hij niet op deze manier te werk was gegaan, zouden wij nu waarschijnlijk geen Grondwet hebben gehad. Daarom moeten wij Valéry Giscard d’Estaing vandaag van harte bedanken.

(Applaus)

Onze Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese Democraten bestaat uit 128 PPE-afgevaardigen en 40 DE-afgevaardigen. Namens het PPE-gedeelte van onze Fractie kan ik u de verzekering geven dat wij zonder voorbehoud “Ja” tegen deze Grondwet zullen zeggen. Het ED-gedeelte van onze Fractie heeft uiteraard het recht om zijn eigen standpunt hieromtrent te bepalen.

Bij een Grondwet horen ook waarden. Naast de procedurele kant zijn onze gemeenschappelijke waarden van doorslaggevend belang. Als wij ons namelijk niet van die waarden bewust zijn, ontbreekt de basis voor ons politieke handelen. Wij zijn verheugd dat er met veel van onze waarden - die wij ook als christelijke waarden beschouwen - rekening is gehouden: de menselijke waardigheid, de waardigheid van oudere mensen en ook die van kinderen. Ik vind het bijzonder prettig dat ook de kinderen in de Grondwet worden genoemd, omdat dit continent zonder kinderen geen toekomst heeft. Het is ook een goede zaak dat wij onze waarden - zoals het verbod op klonen - in de Grondwet vastgelegd hebben en dat de beginselen van de rechtsstaat, de democratie, de subsidiariteit en solidariteit ook in de Grondwet opgenomen zijn. Dat zijn allemaal redenen waarom wij “Ja” tegen deze Grondwet zeggen.

Ik wil vandaag echter ook niet verhullen dat velen van ons graag gezien zouden hebben dat er een verwijzing naar God in de Grondwet opgenomen zou zijn, omdat daarmee wordt aangegeven dat de mens zijn beperkingen kent. Wij zouden ook graag een verwijzing naar het christelijk-joodse erfgoed gezien hebben. Juist in een tijdperk waarin een culturele dialoog met de wereld noodzakelijk is, met name ook met de islamitische wereld, is het naar mijn idee van belang om te beseffen waar onze eigen wortels liggen. Daarom zou de culturele en religieuze ontwikkeling eigenlijk ook in de Grondwet genoemd moeten worden. Hoewel dat niet is gebeurd en elke Grondwet uiteraard een compromis is, zeggen wij “Ja” tegen deze Grondwet omdat hierin onze waarden tot uitdrukking worden gebracht.

In die Grondwet dient natuurlijk ook de constitutionele opbouw van Europa beschreven te worden. Ik vind het in dat verband zeer positief dat er naar de nationale identiteit wordt verwezen. Europa is geen smeltkroes! Europa moet geen superstaat worden, want de rijkdom van Europa is immers juist in zijn verscheidenheid gelegen. Dat begint al in onze steden en gemeenten, waar de mensen zich thuis voelen en dat is ook in onze regio’s terug te vinden. Onze lidstaten beschikken over een eigen identiteit. Het gaat hier om een Grondwettelijk Verdrag waarin ook tot uiting moet komen dat de lidstaten de grondleggers van de Grondwet zijn. Wij kunnen alleen maar aanspraak op het Europese burgerschap maken omdat wij burgers van een bepaalde lidstaat zijn. Het feit dat het lokaal zelfbestuur uitdrukkelijk wordt genoemd, is een weerspiegeling van die subsidiaire opbouw van Europa. Ik vind dat bijzonder positief.

De eerste ereburger van Europa, Jean Monnet, heeft ooit gezegd: Zonder mensen zijn er geen oplossingen mogelijk, zonder instellingen zijn er geen duurzame oplossingen mogelijk. Die opmerking van Jean Monnet is ook vandaag de dag nog van kracht. Als wij niet over waarden beschikken die het fundament van alles vormen, en als deze uiteindelijk niet ook in de instellingen worden geïntegreerd, dan kunnen deze waarden nooit tot hun recht komen. Daarom is het goed om de weg van Jean Monnet te volgen en dat is de weg van het gemeenschappelijke Europa. Beste vrienden, mijn excuses dat ik nu terug ga vallen op een stokpaardje van mijn partij, maar op de een of andere manier zijn wij - nu vandaag de Grondwet aan de orde is - allemaal door eensgezindheid verbonden zonder dat daarbij de onderlinge verschillen terzijde worden geschoven: Het uitgangspunt voor het vormgeven van de Europese Unie mag niet op intergouvernementalisme of op samenwerking tussen regeringen zijn gebaseerd. De Europese toekomst dient veel meer op de communautaire methode, op het gemeenschappelijk handelen van de Europese instellingen te worden gegrondvest.

Dat betekent voor ons dat wij een sterk Europees Parlement nodig hebben dat symbool staat voor de democratie en dat op alle terreinen van de Europese wetgeving een gelijkwaardige partner is. Wij hebben ook een sterke Commissie nodig die haar legitimiteit ontleent aan het feit dat zij door het Europees Parlement is gekozen, en daarmee dus ook op basis van de Europese verkiezingen. Tot slot hebben wij ook een Raad van ministers nodig die op transparante wijze functioneert.

Sta mij toe om hier tot slot nog het volgende aan toe te voegen: Veel dingen in de Grondwet zijn programmatechnisch van aard en moeten nog in de praktijk worden omgezet. Daartoe behoort ook artikel 750 over goed nabuurschap, waarin wordt geregeld hoe wij in goed nabuurschap moeten samenleven met de volkeren in Europa die Europese ambities hebben; ik denk daarbij juist op dit moment met name aan Oekraïne. Tot dat goede nabuurschap behoort ook het buitenlands beleid. Wij kunnen het ons in de toekomst niet veroorloven om met twee of drie stemmen te spreken. Vanaf nu moeten wij gezamenlijk naar buiten toe treden. Daarom moeten ook niet de afzonderlijke lidstaten van de Europese Unie een rol in de Verenigde Naties en de Veiligheidsraad willen spelen. Die rol is voor de Europese Unie als geheel weggelegd, dat wil zeggen als de Unie inderdaad een hoofdrol in de wereld wil spelen bij het beschermen van de mensenrechten en de democratie. De Europese Unie als zodanig dient dan ook in de Verenigde Naties vertegenwoordigd te zijn.

Wij zullen in de toekomst nog veel taken moeten volbrengen. Namens onze fractie spreek ik de wens uit dat deze Grondwet op brede steun mag rekenen, niet alleen hier in het Europees Parlement, maar in alle lidstaten. Deze Grondwet is namelijk de weg die ons door de 21e eeuw zal voeren: naar een Europa van vrijheid, democratie en vrede!

(Applaus)