Toespraken

Toespraak van de heer José Manuel Durão Barroso,
voorgedragen voorzitter van de Commissie,
in het Europees Parlement
op woensdag, 21 juli 2004

Verklaring van de voorgedragen voorzitter van de Commissie



Barroso, voorgedragen voorzitter van de Commissie. (ES) Mijnheer de Voorzitter, mijn beste José, van harte gefeliciteerd met uw verkiezing. Ik wens u en de instelling die u voorzit heel veel succes.

(PT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik vind het een voorrecht dat ik het eerste democratisch verkozen Parlement van een uitgebreide Europese Unie mag toespreken. U vertegenwoordigt 450 miljoen Europeanen. Deze Vergadering symboliseert de renaissance van vrijheid en democratie die zich naar alle hoeken van ons continent verspreidt, van de Middellandse Zee tot de Oostzee. Nooit eerder heeft een dergelijk experiment plaatsgevonden, nooit eerder zijn landen met zulke uiteenlopende en rijke tradities tot een democratische unie gesmeed. We zijn verenigd in onze diversiteit op nationaal, regionaal, cultureel, taalkundig en politiek gebied. Al meer dan vijftig jaar ontwikkelen we een nieuwe en unieke manier van samenwerken. Als soevereine staten hebben we de handen ineengeslagen om gemeenschappelijke uitdagingen aan te gaan. We hebben laten zien dat onze natiestaten sterker staan wanneer we samen in actie komen op terreinen waarop Europa de beste resultaten boekt. Laten we deze grootse Europese prestatie nooit onderschatten. Onze visie op integratie vormt een voorbeeld voor andere regio's. Het is zoals Jean Monnet zei: "La Communauté n'est qu'une étape vers les formes d'organisation du monde de demain" (de Gemeenschap is slechts een stap in de richting van de organisatievormen van de wereld van morgen).

De toetreding op 1 mei van tien nieuwe lidstaten was een historische gebeurtenis. Nu moeten we samenwerken om van het verenigde Europa een geslaagd project te maken en om welvaart, solidariteit en veiligheid voor ons werelddeel te garanderen. Ik kom uit een klein land dat de overgang van dictatuur naar democratie heeft meegemaakt. Het is een land aan de grens van ons continent, maar waarvan het hart in het centrum van Europa klopt. Ik sta voor de fundamentele waarden die aan onze Unie ten grondslag liggen: vrijheid, eerbiediging van de mensenrechten, de rechtsstaat, gelijke kansen, solidariteit en sociale rechtvaardigheid. Als ik van u het groene licht krijg, kan ik met de waarden die ik belangrijk vind en met mijn ervaring bruggen bouwen binnen Europa. Dat is volgens mij de reden dat de Europese Raad mij unaniem heeft gesteund. Een van de hoofdtaken van de voorzitter van de Commissie is de dynamische consensus te bereiken die Europa nodig heeft. Meer dan ooit is een sterke en onafhankelijke Commissie onmisbaar voor onze Unie. Alleen dan kunnen we resultaten boeken die onze burgers concrete voordelen opleveren.

(EN) Op basis van deze meningen en overtuigingen wil ik vandaag een uitdaging aan u voorleggen. Ik zou graag willen dat wij, samen met de lidstaten, de sociale partners, de ondernemingen en de burgers in de hele Unie, een partnerschap voor Europa bouwen – een partnerschap voor welvaart, solidariteit en veiligheid in ons werelddeel. We moeten ons Europa immers samen opbouwen. Woorden moeten worden omgezet in daden. We moeten de zaak van onze Unie iedere dag weer bepleiten, en de beste argumenten zijn daarbij onze resultaten.

We moeten onze burgers tonen dat Europa op doeltreffende, efficiënte en transparante wijze kan waarmaken wat het belooft. We moeten echter ook beseffen op welk niveau zaken het best kunnen worden aangepakt: Europees, nationaal of regionaal, met volledige eerbiediging van het subsidiariteitsbeginsel. Wat we doen moeten we goed doen. Dit betekent dat we ons moeten concentreren op die vragen die voor onze burgers het belangrijkst zijn.

Bij het bouwen van ons partnerschap voor Europa moeten we erkennen dat de grootste uitdaging waarvoor we ons gesteld zien niet de euroscepsis van enkelen, maar de euroapathie van de massa is. We moeten luisteren naar diegenen die tijdens de Europese verkiezingen van vorige maand hun stem hebben uitgebracht, maar we moeten ook de stilte horen van diegenen die – om wat voor reden dan ook – ervoor gekozen hebben niet te gaan stemmen. Onze doelen zijn welvaart, solidariteit en veiligheid en we zullen concrete resultaten moeten laten zien: de euro, het zorgdragen voor monetaire stabiliteit en investeringen, een gemeenschappelijke markt die groei, concurrentie en werkgelegenheid stimuleert, een uniek sociaal model waarin de zwakkeren in onze samenleving beschermd worden en mensen worden geholpen zich aan te passen aan veranderende omstandigheden, openbare diensten van hoge kwaliteit die voor iedereen betaalbaar en toegankelijk zijn, een duurzame benadering van het milieu en – misschien wel het belangrijkst van allemaal – vrede en stabiliteit in onze regio en daarbuiten.

Vorige maand hebben we de laatste hand gelegd aan ons Grondwettelijk Verdrag. Ook dit is een Europese praktijk: het overbrengen van een visie, het aanpassen aan veranderingen. Dat Verdrag consolideert en vereenvoudigt de Unie en versterkt onze democratische basis, aangezien hierin de bevoegdheden van dit Parlement worden uitgebreid en het innovatieve manieren bevat om de nationale parlementen en de burgers van Europa meer zeggenschap te geven. Het zal onze aanpak doeltreffender maken op terreinen waarop gemeenschappelijke actie noodzakelijk is. Het zal een grote uitdaging worden.

Nu is ratificatie de eerste uitdaging. Dat zal een cruciaal moment vormen en leiden tot een brede discussie over het soort Europa dat mensen willen. De nieuwe Commissie, dit Parlement en de lidstaten moeten hun antwoorden klaar hebben. We moeten de zaak voor Europa bepleiten en dit zal een enorme uitdaging betekenen op communicatiegebied. Om dat debat te winnen, moeten we niet kiezen voor een bureaucratische of technocratische benadering, maar hebben we juist behoefte aan politiek leiderschap en politieke durf.

Het partnerschap dat ik voorstel moet dan ook tegemoet komen aan de zorgen van onze burgers. Vandaag is niet het moment om een gedetailleerd programma te onthullen. Als u mij steunt, wil ik mijn beleidsideeën eerst binnen het college bespreken, vervolgens met u en dan met de Raad. In het nieuwe Grondwettelijk Verdrag wordt reeds voorzien dat we onze doelstellingen moeten bundelen. Als mijn ideeën worden goedgekeurd, zal ik u en de Raad begin 2005 voorstellen voorleggen voor de algemene strategische prioriteiten die als leidraad zullen fungeren voor het werk dat wij de komende jaren zullen verrichten. Een dergelijk agenda voor welvaart, solidariteit en veiligheid moet de meest dringende uitdagingen bevatten waarvoor onze burgers zich vandaag de dag gesteld zien.

Europa en de wereld veranderen, en ook wij zullen moeten veranderen. Hervormingen zijn dus noodzakelijk. Als we willen dat Europa werkt, moeten we mensen banen geven. Toch zal werkgelegenheid alleen kunnen worden gecreëerd als we het juiste klimaat voor ondernemerschap weten te scheppen en tegelijkertijd meer investeren in vaardigheden en opleidingen. We moeten groei centraal stellen. Onze sociale ambitie moet gevoed worden door economisch succes. Het creëren van welvaart is immers de sleutel tot ons model van sociale solidariteit en duurzaamheid. Dit is de kern van de Lissabon-agenda. Ondernemerschap en innovatie moeten worden aangewend om een hogere levenskwaliteit te realiseren. We mogen nooit vergeten dat de economie in dienst staat van mensen en niet andersom. Dit is de geest waarin we ook het Stabiliteits- en groeipact moeten interpreteren. Dit betekent dat we de flexibiliteit moeten waarborgen die nodig is om ons op het pad naar groei en werkgelegenheid te houden, terwijl we de monetaire stabiliteit handhaven.

Verder moeten we ook het hoofd bieden aan de uitdagingen van de mondialisering. Dit betekent dat we moeten kunnen concurreren in open wereldwijde markten. Het betekent ook het verspreiden van welvaart en mogelijkheden over de gehele wereld. De Unie moet haar politieke ambitie afstemmen op haar financiële middelen. Meer Europa voor minder geld is onmogelijk, met name als we streven naar een mate van solidariteit met de nieuwe lidstaten die vergelijkbaar is met de vroegere mate van solidariteit met minder ontwikkelde regio’s. Toch moeten we ook aan de belastingbetalers kunnen laten zien dat het geld dat zij toevertrouwen aan Europa verstandig wordt besteed. We moeten ervoor zorgen dat we stabiliteit stimuleren en investeren in groei. Dit betekent gezonde overheidsfinanciën, maar ook 21e-eeuwse netwerken en sterke algemene dienstverlening om onze economieën en ons werelddeel tot een eenheid te smeden.

Stelsels voor volksgezondheid en sociale voorzieningen moeten worden voorbereid op een ouder wordende bevolking en, net als voor het onderwijs, geldt dat deze diensten meer moeten zijn dan alleen een vangnet.

Ons toekomstige succes zal afhangen van onze bereidheid om risico’s te nemen, om ons voor te bereiden op veranderingen en om hervormingen door te voeren. Onze wetenschappers, universiteiten en ondernemingen moeten ervoor zorgen dat we op technologisch gebied voorop blijven lopen. We moeten verder waarborgen dat begrijpelijke angsten van het publiek over nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen grondig en democratisch worden besproken.

We moeten zorg dragen voor een betere levenskwaliteit. Dit betekent dat we nu besluiten moeten nemen over het geven van de juiste prikkels om schonere energie en vervoer te stimuleren. We moeten onze internationale afspraken van Kyoto nakomen en ervoor zorgen dat onze partners hetzelfde doen. We moeten de besluiten van vandaag afzetten tegen de gevolgen ervan voor de groei, de werkgelegenheid en het milieu van morgen als we de komende generaties een echte duurzame toekomst willen kunnen bieden.

Het opzetten van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid blijft een van onze belangrijkste strategische doelstellingen. De Commissie moet een drijvende kracht blijven achter het helpen scheppen van de randvoorwaarden die noodzakelijk zijn voor het wegnemen van de binnengrenzen en het versterken van de buitengrenzen van de Unie. Het boeken van vooruitgang met betrekking tot beleid op het gebied van immigratie en asielzoekers en de integratie van immigranten in onze maatschappij zijn andere sleutelelementen.

Daarnaast moeten we het actieplan voor de strijd tegen het terrorisme ten uitvoer leggen. Terrorisme vormt vandaag de dag immers de grootste bedreiging voor de vrijheid in Europa en de gehele wereld.

Op het wereldtoneel moeten we vrede en stabiliteit verspreiden. Dit geldt voor onze dichtstbijzijnde buren net zo goed als voor de ondersteuning die wij bieden aan de rol van internationale instellingen als de Verenigde Naties. We moeten de aandacht gevestigd houden op conflictpreventie en de uitroeiing van armoede en ziekten, met name in Afrika. Dit zijn enkele van de kwesties die het decor zullen vormen voor onze beleidsmaatregelen. In elk van deze gevallen bestaat de uitdaging voor ons uit het veranderen van houdingen, niet uit het veranderen van waarden.

(FR) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, de Europese Unie is een gedurfd experiment dat zijn weerga in de geschiedenis niet kent.

Wat de Commissie aangaat, zij vormt een unieke institutionele innovatie, die geheel eigen is aan de Europese weg. Een sterke Commissie moet streven naar openheid en te rade gaan bij en een open oor hebben voor de sociale partners en de regio’s, in het kader van een permanente dialoog met het maatschappelijk middenveld. Om al deze doelstellingen te verwezenlijken is de Commissie afhankelijk van de kwaliteit en de onafhankelijkheid van haar leden alsmede het talent en de toewijding van haar ambtenaren.

Ik kan u vandaag verzekeren dat ik vastbesloten ben, als ik uw steun verdien, om leiding te geven aan een Commissie die als team zal werken en waarin de uiteenlopende talenten en competenties – te weten het beste wat de nationale tradities hebben voortgebracht – zullen worden gebundeld. Die Commissie zal moeten voldoen aan de allerhoogste eisen die aan publieke functies verbonden zijn. Wat dat betreft zou ik graag zien dat de aanstaande Commissie voor een groter gedeelte uit vrouwen zal bestaan dat alle vorige Commissies.

(Applaus)

Wij moeten de Raad die noodzaak doen inzien, want die is samen met mij verantwoordelijk voor het opstellen van de lijst met kandidaten voor de commissarisposten. Als het gaat om het kiezen van de toekomstige commissarissen, de verdeling van de portefeuilles aan het begin en in de loop van het mandaat en het leiden van de werkzaamheden van het college zal ik de bevoegdheden die mij krachtens de Verdragen toekomen ten volle benutten. Tevens zal het belang van de collegialiteit op waarde moeten worden geschat en zullen we ervoor moeten zorgen dat dit college van 25 leden snel, efficiënt en eensgezind zal kunnen optreden. Eén ding moet overigens helder zijn: er zal geen sprake zijn van eersterangs- en tweederangscommissarissen in de Commissie die ik zal voorzitten.

(Applaus)

Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, wij hebben behoefte aan een constructieve samenwerking tussen de Commissie en het Parlement met eerbiediging van de competenties van elk van beide instellingen. Ik beloof u dan ook plechtig dat ik nauw met het Parlement zal samenwerken, in alle transparantie, en dat ik altijd met uw mening rekening zal houden, zelfs wanneer wij van mening verschillen. In het bijzonder verbind ik mij tot de volgende drie punten:

Ten eerste: als een commissaris zijn taak niet blijkt aan te kunnen of als hij zijn verplichtingen vanuit het Verdrag niet nakomt zal ik niet aarzelen hem te vragen op te stappen.

Ten tweede: ik erken het belang van de democratische controle zoals die wordt uitgeoefend door het Parlement. Ik zal dus mijn best doen om snel alle daarvoor benodigde informatie te overleggen. Ik beloof tevens u in te lichten over de documenten die naar de andere instellingen gaan of naar de raadgevende organen waarvan de Commissie de deskundigheid aanwendt.

Ten derde zal ik een geregelde dialoog onderhouden met het Parlement. Buiten dat ik u jaarlijks in uw eerste plenaire zitting de stand van zaken in de Unie uiteen zal zetten, zal ik op gezette tijden de Conferentie van fractievoorzitters bezoeken.

Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, alleen met uw inzet en uw actieve steun kan de Commissie zo doelmatig mogelijk werken en kan Europa een hoofdrol spelen. U bent gekozen door de volkeren van Europa. Uw steun heb ik nodig, omdat Europa een sterke, geloofwaardige en onafhankelijke Commissie nodig heeft. Ik beloof dat ik mij actief zal inzetten voor een Europa dat veel meer is dan alleen maar een markt. Ik wil dat Europa ook een sociaal en een cultureel Europa is. De cultuur moet een van de kerndimensies van ons partnerschap voor Europa blijven.

Laten we samen aan een nieuw hoofdstuk van Europese integratie beginnen en laten we duidelijk de gemeenschappelijke wil uitspreken om te werken in het belang van de Europese burgers. Laten we niet bang zijn voor de toekomst: deze ligt in onze handen. En staat u mij toe u tot besluit nog te zeggen dat ik – als drager van een politieke verantwoordelijkheid die spreekt tot andere dragers van een politieke verantwoordelijkheid – mij heel goed bewust ben van de historische verantwoordelijkheid van dit zo bijzondere moment. Deze uitbreiding moet en zal een succes worden. Europa moet een succes worden.

En als ik het heb over de rol van de Commissie, dan doe ik dat niet om mijn eigen werkterrein of mijn eigen instelling vast te verdedigen, maar omdat ik op basis van mijn ervaring geloof dat de Commissie een belangrijke bemiddelende rol kan spelen in het systeem, dat zij kan optreden als honest broker tussen de verschillende instellingen. Wat dat aangaat wil ik u ook graag zeggen dat wij behoefte hebben aan een politieke koers. Wij hebben allen politieke ideeën en in het verlengde daarvan hebben we vrienden en bondgenoten en ook tegenstanders. Tot slot wil ik er ook graag bijzeggen dat ik, omdat door u ik gekozen ben, voor u allen wil werken. Natuurlijk zal ik dichter bij degenen staan die net als ik de voortgang van de Europese agenda steunen en die voorstander zijn van de Europese Unie. Maar ik zal geen voorzitter zijn – en dat wil ik u graag meegeven – van rechts tegen links, of van links tegen rechts. Ik zal geen voorzitter zijn van een deel van Europa tegen een ander deel van Europa, daar ik ervan overtuigd ben dat mijn verkiezing het mogelijk zal maken een brug te slaan tussen de leden die er vanaf het begin bij zijn en de nieuwe leden van de Unie, tussen de rijkere landen en de armere, tussen de centraal gelegen landen en de meer perifere, tussen de grotere landen en de kleinere, want wij hebben iedereen nodig. En ik beloof dat ik met iedereen zal samenwerken in het belang van ons Europa. Ik dank u voor uw aandacht.

(Applaus)